گرینلند، ناتو و جنگ؛ سخنان ترامپ در مجمع جهانی اقتصاد چقدر با واقعیت همخوانی دارد؟

از تکرار ادعای دیرینه‌اش درباره پایان دادن به هشت جنگ گرفته تا ارجاع به تاریخ جنگ جهانی دوم برای طرح ادعای مالکیت بر گرینلند، دونالد ترامپ در سخنرانی روز چهارشنبه خود در داووس مجموعه‌ای از اظهارات جنجالی و بحث‌برانگیز را مطرح کرد.

تیم «The Cube» به عنوان واحد راستی‌آزمایی یورونیوز، برخی از این ادعاها را بررسی کرده تا میزان صحت آن‌ها را مشخص کند.

آیا «ناتو هرگز کاری برای آمریکا نکرده است»؟

دونالد ترامپ در سخنرانی خود بارها از ناتو و کشورهای عضو آن انتقاد کرد و مدعی شد که این ائتلاف سهم منصفانه‌ای در تعهدات خود ایفا نمی‌کند. او گفت آمریکا در مقایسه با آنچه می‌پردازد، دستاورد چندانی از ناتو ندارد و حتی نسبت به حمایت این ائتلاف از ایالات متحده در صورت حمله ابراز تردید کرد.

دونالد ترامپ گفت: «ما هرگز چیزی از ناتو دریافت نکرده‌ایم» و در ادامه افزود: «ما هیچ‌وقت چیزی نخواسته‌ایم؛ این رابطه همیشه یک‌طرفه بوده است.»

او همچنین تاکید کرد: «ما صددرصد در کنار ناتو خواهیم بود، اما مطمئن نیستم آن‌ها هم در کنار ما باشند.»

با این حال، واقعیت این است که ایالات متحده تنها کشوری است که تاکنون بند ۵ ناتو یعنی اصل دفاع جمعی را فعال کرده است؛ اقدامی که پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ انجام شد و سایر اعضا را موظف به حمایت از آمریکا کرد.

به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید

بر اساس اعلام ناتو، این ائتلاف پس از آن حملات، از طرق مختلف به آمریکا کمک کرده است؛ از جمله تقویت تبادل اطلاعات امنیتی، افزایش حفاظت از تاسیسات آمریکا و اجرای نخستین عملیات ضدتروریستی خود با عنوان «عملیات ایگل اسیست» یا «همیاری عقاب» که بین اکتبر ۲۰۰۱ تا مه ۲۰۰۲ به اجرا درآمد.

دونالد ترامپ همچنین ادعا کرد که پیش از ورود او به کاخ سفید، آمریکا «تقریبا ۱۰۰ درصد» بودجه ناتو را تامین می‌کرد؛ ادعایی که آن هم نادرست است.

اگر منظور او بودجه مشترک ناتو باشد، طبق آمار این ائتلاف، سهم آمریکا در سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۵.۹ درصد بوده است؛ رقمی مشابه سهم آلمان. این بودجه شامل بخش‌های غیرنظامی، نظامی و برنامه سرمایه‌گذاری امنیتی ناتو می‌شود.

این سهم برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ به کمتر از ۱۵ درصد کاهش یافته است. پس از آمریکا و آلمان، بریتانیا (۱۰.۳ درصد)، فرانسه (۱۰.۱ درصد) و ایتالیا (۸ درصد) بزرگ‌ترین مشارکت‌کنندگان هستند.

ممکن است دونالد ترامپ به هزینه‌های دفاعی کشورهای عضو ناتو اشاره داشته باشد که در سخنرانی خود بارها از آن‌ها انتقاد کرد، اما حتی در این صورت نیز ادعای پرداخت ۱۰۰ درصدی آمریکا نادرست است.

هزینه‌های دفاعی آمریکا در سال ۲۰۱۶، آخرین سال پیش از نخستین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ حدود ۷۱ درصد از مجموع هزینه‌های دفاعی همه اعضای ناتو را تشکیل می‌داد؛ رقمی بالا، اما بسیار دور از ۱۰۰ درصد و این سهم از آن زمان تاکنون به حدود ۶۶ درصد کاهش یافته است.

این ارقام نباید با هدف‌گذاری هزینه‌های دفاعی اعضا به‌عنوان درصدی از تولید ناخالص داخلی اشتباه گرفته شود؛ هدفی که در ابتدا ۲ درصد تعیین شده بود و اکنون (به‌جز اسپانیا) قرار است تا سال ۲۰۳۵ به ۵ درصد افزایش یابد؛ تغییری که پس از انتقادات ترامپ از پایبند نبودن کشورها به هدف اولیه اعمال شد.

بر اساس آخرین آمار، لهستان با ۴.۴۸ درصد در صدر قرار دارد و پس از آن لیتوانی (۴ درصد) و لتونی (۳.۷۳ درصد) قرار گرفته‌اند. آمریکا با ۳.۲۲ درصد در جایگاه ششم است.

آیا قیمت برق در آلمان ۶۴ درصد افزایش یافته است؟

دونالد ترامپ در بخش دیگری از سخنرانی خود، سیاست‌های انرژی کشورهای اروپایی را هدف انتقاد قرار داد و مدعی شد قیمت برق در آلمان نسبت به سال ۲۰۱۷، ۶۴ درصد افزایش یافته است.

او گفت: «آلمان ۲۲ درصد کمتر از سال ۲۰۱۷ برق تولید می‌کند. این تقصیر صدراعظم فعلی نیست؛ او در حال حل مشکل است و کار بزرگی انجام خواهد داد. اما سیاست‌های پیش از او باعث این وضعیت شد. قیمت برق ۶۴ درصد افزایش یافته است.»

مشخص نیست دونالد ترامپ این آمار را از چه منبعی استخراج کرده و آیا منظور او قیمت برق برای خانوارهاست یا منظورش مصرف‌کنندگان غیرخانگی است. درست است که تولید برق آلمان از سال ۲۰۱۷ کاهش یافته و سهم انرژی‌های تجدیدپذیر به‌طور قابل توجهی افزایش پیدا کرده است؛ روندی که طی دهه‌ها شکل گرفته است.

با این حال، داده‌های انجمن صنایع انرژی و آب آلمان نشان می‌دهد که میانگین قیمت برق خانگی در سال ۲۰۱۷ حدود ۳۰.۳۶ سنت به ازای هر کیلووات‌ساعت بوده و این رقم در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۹.۲۸ سنت رسیده است؛ افزایشی در حدود ۲۹ درصد، و نه ۶۴ درصد.

آمارهای اداره فدرال آمار آلمان و یورواستات نیز تصویری مشابه ارائه می‌دهند. طبق این داده‌ها، خانوارهای آلمانی در سال ۲۰۱۷ به‌طور میانگین ۳۰.۴ سنت و در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ حدود ۳۹.۹۲ سنت به ازای هر کیلووات‌ساعت پرداخت کرده‌اند؛ یعنی نزدیک به ۳۱ درصد افزایش داشته‌اند.

دونالد ترامپ در بخش دیگری از سخنانش، سیاست‌های انرژی‌های تجدیدپذیر دولت‌های چپ‌گرا را مسئول «قیمت‌های به‌شدت بالا» دانست و از آن با عنوان «کلاهبرداری سبز جدید» یاد کرد. او گفت: «همه‌جا پر از توربین‌های بادی است و آن‌ها بازنده‌ هستند.»

در مجموع، درست است که قیمت برق در آلمان به‌ویژه در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳افزایش یافته است و به گفته کارشناسان، این جهش قیمتی مستقیما با فروپاشی تامین گاز پس از تهاجم گسترده روسیه به اوکراین در اوایل ۲۰۲۲ مرتبط بوده است.

اگرچه انرژی‌های تجدیدپذیر در بلندمدت هزینه‌هایی برای شبکه و سیستم برق ایجاد کرده‌اند، اما عامل اصلی جهش شدید قیمت برق در آن دوره نبوده‌اند.

دونالد ترامپ همچنین درباره بریتانیا گفت این کشور «تنها یک‌سوم کل انرژی سال ۱۹۹۹ را تولید می‌کند»، با وجود آنکه «روی دریای شمال، یکی از بزرگ‌ترین ذخایر جهان نشسته است.»

آمارهای دولت بریتانیا نشان می‌دهد تولید انرژی این کشور در سال ۲۰۲۳ نسبت به سال ۱۹۹۹ و زمانی که تولید به اوج خود رسیده بود، حدود ۶۶ درصد؛ یعنی تقریبا به یک‌سوم کاهش یافته است.

طبق همین داده‌ها، تولید نفت و گاز از دریای شمال به‌طور طبیعی کاهش یافته، زیرا «بخش عمده منابع در دسترس استخراج شده‌اند». از این رو، ادعای ترامپ مبنی بر اینکه بریتانیا «از ذخایر دریای شمال استفاده نمی‌کند»، گمراه‌کننده است.

آیا ترامپ به «هشت جنگ» پایان داده است؟

ترامپ بار دیگر ادعا کرد که از آغاز دومین دوره ریاست‌جمهوری‌اش در ژانویه ۲۰۲۵، به هشت جنگ پایان داده است.

او پیش‌تر این درگیری‌ها را شامل موارد زیر دانسته بود: اسرائیل و حماس، اسرائیل و ایران، مصر و اتیوپی، هند و پاکستان، صربستان و کوزوو، رواندا و کنگو، ارمنستان و جمهوری آذربایجان، و کامبوج و تایلند.

اگرچه دونالد ترامپ در برخی از این مناقشات نقش میانجی داشته، اما تاثیر او به آن روشنی که ادعا می‌کند، نیست. هرچند پایان جنگ ۱۲روزه میان اسرائیل و ایران به او نسبت داده می‌شود، اما این وضعیت بیشتر به‌عنوان یک وقفه موقت در یک «جنگ سرد» که همچنان ادامه دارد، تلقی می‌شود.

درگیری‌ها میان کامبوج و تایلند در ماه دسامبر از سر گرفته شد. همچنین اگرچه توافقی میان نیروهای کنگو و شورشیان مورد حمایت رواندا با میانجی‌گری دولت ترامپ حاصل شد اما درگیری‌ها ادامه یافت و گروه «ام۲۳» مربوط به شورشیان مورد حمایت رواندا در شرق کنگو، طرف این توافق نبودند.

در مورد غزه نیز، با وجود اعلام آغاز مرحله دوم آتش‌بس در اواسط ژانویه، آینده این روند همچنان نامشخص است و بسیاری از بندهای مرحله نخست طرح ۲۰بندی دونالد ترامپ عملی نشده‌اند.

تنش میان مصر و اتیوپی بر سر سد بزرگ رنسانس بیشتر در حد «افزایش تنش» است تا جنگ. در دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ نیز تهدیدی مبنی بر جنگ میان صربستان و کوزوو وجود نداشته و او نقش قابل توجهی در بهبود روابط دو طرف ایفا نکرده است.

در حالی که رهبران ارمنستان و جمهوری آذربایجان در ماه اوت توافقی را در کاخ سفید برای پایان دادن به یک مناقشه چند دهه‌ای امضا کردند، این توافق نیز هنوز به معاهده صلح نهایی تبدیل نشده و نیازمند تصویب پارلمان‌های دو کشور است.

آیا آمریکا گرینلند را به دانمارک «بازگرداند»؟

دونالد ترامپ بارها در سخنرانی خود مدعی شد که ایالات متحده پس از جنگ جهانی دوم، گرینلند را به دانمارک بازگردانده است. او گفت: «ما آن را به‌عنوان یک منطقه تحت قیمومیت در اختیار داشتیم، اما در زمانی نه‌چندان دور با احترام، آن را به دانمارک بازگرداندیم.»

در واقعیت، اگرچه آمریکا در دوران جنگ مسئولیت دفاع از گرینلند را بر عهده گرفت، اما این موضوع هرگز حاکمیت دانمارک بر این جزیره را تحت تاثیر قرار نداد.

پس از جنگ، دانمارک موظف شد گرینلند را به‌عنوان «قلمرو غیرخودگردان» در فهرست سازمان ملل ثبت کند؛ اقدامی که به‌طور ضمنی وضعیت استعماری آن را به رسمیت می‌شناخت.

ایالات متحده طی یک قرن گذشته چندین بار تلاش کرده است گرینلند را خریداری کند. مهم‌ترین مورد در سال ۱۹۴۶ رخ داد، زمانی که هری ترومن، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، پیشنهاد پرداخت ۱۰۰ میلیون دلار طلا را به دانمارک ارائه داد؛ پیشنهادی که کپنهاگ آن را رد کرد.

بر اساس توافق دفاعی سال ۱۹۵۱، واشنگتن به‌طور رسمی «حاکمیت پادشاهی دانمارک بر گرینلند» را به رسمیت شناخت. آمریکا همچنین در سال ۲۰۰۴ با توجه به تغییرات جایگاه حقوقی گرینلند، این سرزمین را به‌عنوان بخشی برابر از پادشاهی دانمارک به رسمیت شناخت.