پایان عصر «عینالاسد» در عراق؛ آیا پایگاه «حریر» ضامن بقای ژئوپلیتیک واشنگتن خواهد بود؟
میدل ایست نیوز: پایگاه حریر در شهر اربیل در اقلیم کردستان عراق، اکنون آخرین قلعه استراتژیک پنتاگون است که در بحبوحه تغییر و تحولات پرتلاطم ژئوپلیتیک و رقابت قدرتهای منطقهای، وظیفه حفظ توازن قوا و استمرار و پشتیبانی لجستیکی نیروهای این کشور در سوریه را بر عهده خواهد داشت.
به گزارش العربی الجدید، با اعلام رسمی خروج کامل تمامی نیروهای امریکاییِ عضو ائتلاف بینالمللی مبارزه با داعش از پایگاه «عینالاسد» در استان الانبار در غرب عراق، اکنون نگاهها به سمت پایگاه «حریر» در استان اربیل معطوف شده است که آخرین مرکز استقرار نیروهای امریکایی عراق به شمار میرود.
بر اساس توافق میان بغداد و واشنگتن طی هفتههای گذشته، نیروها، تجهیزات، خودروهای نظامی و سامانههای دفاعی و تهاجمی امریکا برای ماندن در عراق تا پایان سال جاری میلادی، به این پایگاه حریر در شهر اربیل در اقلیم کردستان عراق منتقل شدهاند.
وزارت دفاع عراق در بیانیهای تأیید کرده است، ارتش این کشور مدیریت کامل پایگاه عینالاسد را بر عهده گرفته و «عبدالامیر رشید یارالله»، رئیس ستاد کل ارتش، شخصاً بر تقسیم مأموریتها و وظایف میان ردهها و تشکیلات نظامی در این پایگاه نظارت داشته است.
این در حالی است که بر اساس گزارش کمیته عالی نظامی برای پایان مأموریت ائتلاف بینالمللی در عراق، فرآیند تخلیه تمامی مستشاران ائتلاف بینالمللی مبارزه با داعش از کلیه پایگاههای نظامی و مراکز فرماندهی در مناطق تحت حاکمیت دولت فدرال عراق، بهطور کامل به پایان رسیده است و طبق بیانیه وزارت دفاع عراق، ارتش این کشور مدیریت پایگاه عینالاسد را بر عهده گرفت.
در این بیانیه تأکید شده است، پس از عقبنشینی نیروهای امریکایی و واگذاری کامل مدیریت این پایگاه به ارتش عراق، ارتشبد «عبدالامیر رشید یارالله»، رئیس ستاد کل ارتش، بر روند تقسیم مأموریتها و وظایف میان ردهها و یگانهای مختلف نظامی مستقر در این پایگاه نظارت کرد.
در همین ارتباط، منابع امنیتی و سیاسی در اربیل تصریح کردند: تیم اعزامی به پایگاه حریر، صرفاً شامل مستشاران است و هیچ نیروی رزمی یا متخصص عملیات زمینی در میان آنها نیست. این تیم متشکل از بیش از ۲۰۰ مستشار، کارشناس و مربی در حوزههای مختلف نظامی و فنی است که به نیروهای زبده و نخبه «پیشمرگه» کردستان عراق خدمات ارائه میدهند ضمن آنکه پایگاه حریر فاقد نیروی رزمی است و احتمالاً تعداد مستشاران موجود نیز در ماههای آینده کاهش یابد.
این منابع با اشاره به مراحل توافق خروج نظامیان امریکایی از عراق تصریح کردند: توافق سال ۲۰۲۴ میان بغداد و واشنگتن بر خروج مرحلهبندی شده تأکید دارد به گونهای که مرحله نخست مقرر بود در سپتامبر ۲۰۲۵ پایان یابد، اما در دسامبر گذشته نهایی شد.
مرحله دوم این طرح نیز تا سپتامبر ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت و انتظار میرود در پایان این بازه زمانی، حتی مستشاران امریکایی نیز به طور کامل از عراق خارج شوند مگر آنکه گفتوگوهای جدیدی صورت گیرد یا تمدید و تغییری در توافقات آتی به وجود آید.
یک مقام امنیتی در اربیل در این باره اظهار داشت: انتقال مستشاران از پایگاه عینالاسد به حریر، نشاندهنده پیشرفت در اجرای توافق است و اکنون به نظر می رسد، تمرکز حمایتها و آموزشها از ارتش مرکزی به سمت نیروهای پیشمرگه معطوف شده است.
وی افزود: توانمندی نیروهای عراقی اعم از ارتش و پیشمرگه به وضوح افزایش یافته و دیگر نیازی به حضور نیروهای رزمی بیگانه نیست، اما نگرانی اصلی مقامات اقلیم کردستان، احتمال از سرگیری حملات راکتی شبهنظامیان مستقر در بغداد، نینوا و کرکوک به پایگاه حریر است.
علیرغم توافقات موجود، ناظران معتقدند حضور امریکا در پایگاه حریر ممکن است به دلایلی فراتر از مبارزه با داعش، به یک حضور دراز مدت تبدیل شود که از جمله آنها می توان به فراهم کردن پوشش سیاسی از کردها اشاره کرد.
برخلاف دولت مرکزی بغداد که تحت فشار سنگین گروهها برای اخراج بیگانگان است، دولت اقلیم کردستان حضور امریکا را ضامنی برای توازن امنیتی و سیاسی مینگرد در حالی که وجود این نگرش و فضا و خاستگاه، ماندن در پایگاه حریر را کم هزینه تر خواهد کرد ضمن آنکه نکته قابل توجه دیگر این است که پایگاه حریر یک سکوی لجستیکی حیاتی برای پشتیبانی از عملیاتهای امریکا در شمال شرق سوریه است.
«مهند سلوم»، استاد مطالعات امنیتی در مؤسسه دوحه، معتقد است پایگاه حریر به مثابه تنها مکان باقیمانده نیست، بلکه با توجه به تخلیه دیگر پایگاههای اصلی، این پایگاه، مرکز ثقل و مستحکمترین پایگاه نیروهای امریکایی نیز به شمار میآید.
وی تاکید دارد: طرف امریکایی همچنان نقاط اتکای حیاتی دیگری را در اختیار دارد که مهمترین آنها مرکز پشتیبانی دیپلماتیک در بغداد، واقع در محوطه فرودگاه بینالمللی بغداد است چرا که این مرکز موقعیتی حیاتی دارد و پشتیبانی لجستیکی و امنیتی سفارت امریکا و هیئتهای دیپلماتیک را تأمین میکند و شامل نیروهای حفاظتی و مستشاران است و تا زمانی که نمایندگی دیپلماتیک امریکا در بغداد پایتخت عراق وجود داشته باشد، این مرکز غیرقابل جایگزین است.
علاوه بر این، مراکز عملیات مشترک نیز فعال هستند و این مراکز در واقع هستههای کوچک هماهنگی و اطلاعاتیاند که در داخل مقرهای ارتش عراق و با هدف همکاریهای اطلاعاتی مستقر شدهاند.
هرچند این مراکز به شکل پایگاههای نظامی به معنای سنتی و کلاسیک آن نیستند، اما در عمل نشان از حضور واقعی نیروهای امریکایی در عراق هستند.
این استاد مطالعات امنیتی دوحه تاکید می کند: پایگاه حریر اکنون به مثابه آخرین قلعه استراتژیک عمل میکند که عمق امنیتی نسبی را در داخل اقلیم کردستان فراهم آورده است زیرا فضای این پایگاه از اصطکاک مستقیم با گروههای مسلح که در مرکز، جنوب و غرب عراق فعالیت گستردهتری دارند، به دور است. بنابراین خروج و عقبنشینی از حریر در عمل به معنای قطع شریان حیاتی حضور امریکا در سوریه خواهد بود و به نظر نمی رسد واشنگتن در شرایط کنونی و با توجه به رقابت ژئوپلیتیک با نفوذ ایران و روسیه، قصدی برای انجام چنین کاری داشته باشد.
